Burma – Phần V – Mount Popa – Tu viện núi lửa

Popa chưa bao giờ là nhân vật chính trong câu chuyện của Burma huyền thoại. Có người tìm đến Popa vì đức tin, có người vì hiếu kỳ, có người vì cuộc sắp đặt đã được định sẵn, có người còn chẳng biết Popa là gì. Người ta đến rồi đi, chẳng muốn quay lại. Popa chẳng biết phải làm gì, ngoài việc vẫn đứng đấy, ôm lấy những di sản linh thiêng, nuôi dưỡng đức tin của những đứa con khốn khổ và thử thách lòng khoan dung của những kẻ lữ hành vô định.

Popa 16Sáng hôm sau, cả bọn lại lục đục dạy lúc 5h sáng để tiếp tục hành trình đón bình minh tại Shwesandaw, mặc dù đã biết sẽ chẳng có bình minh nào ở đó cả, nhưng có vẻ như cảnh vật ở Bagan chẳng bao giờ làm người ta chán. Đến giữa đường thì anh bạn trong nhóm quay sang nói với anh phu xe: “Này anh, ngoài Shwesandaw thì còn chỗ nào có thể ngắm bình minh nữa không? Bọn tôi đã đến đấy 2 lần ngày hôm qua rồi!” Chiều lòng những vị khách hiếu kì, anh ta dẫn bọn nó đến That Byin Nyu (That Byin Nyu Temple) – ngôi đền cao nhất trong khối kiến trúc đền đài ở Bagan – nhưng cũng không quên cảnh báo trước “Bọn mày sẽ lại đòi trở lại Shwesandaw thôi!”

Bọn nó đã thấy That Byin Nyu ở khắp các hướng ngày hôm qua, từ các ngôi đền khác, nhưng cái cảm giác đứng ở dưới chân ngôi đền này thì hoàn toàn khác. Ngôi đền với kiến trúc theo kiểu Ấn Độ, giống như tâm điểm của một bức tranh lớn với những mảng tường trắng đã thấm đượm màu thời gian và phần chóp vàng hướng thẳng lên trời. Lúc bọn nó đến, những ngọn đèn chưa được mở, nên chỉ có lờ mờ trong bóng tối những vụn vỡ của một phế tích. Và đúng như lời anh phu xe đã cảnh báo, ngọn đền cao nhất nhưng không bao giờ là nơi tốt nhất để ngắm nhìn vạn vật xung quanh. That Byin Nyu ấn tượng vươn mình đến 61m, nhưng nó ích kỷ, giữ riêng cái vị thế đó cho mình. Đó là nơi của thánh thần, con người không bao giờ với tới được. Và hãy đi đi, đến những ngôi đền khác, mà chiêm ngắm sự kiêu kì của That Byin Nyu. Thế là, bọn nó lại tức tốc chạy đến Shwesandaw, để làm những kẻ khao khát mặt trời, khao khát cái vẻ đẹp của Bagan, trơ trơ ra đấy nhưng đầy bí ần.

078

Đền That Byin Nyu

207

208

Từ biệt Bagan cổ kính, hành trình tiếp tục với điểm đến là núi Popa (Mount Popa). Đường lên núi có lẽ là chặn đường nhiều trăn trở nhất của bọn nó, cái sự trăn trở với nhiều chữ “giá như” chỉ xuất hiện sau khi biết Popa là như thế nào.

Bagan - 03

A-J: Old Bagan
K: Mount Popa

Trên đường đi, xe dừng lại tại một xưởng sản xuất đường thốt nốt thủ công. Với những ai ở vùng đất thống lĩnh của loại cây này thì một cái xưởng sản xuất đường thốt nốt thủ công cũng không mấy lạ lẫm. Nên thôi, nó sẽ không nói nhiều về điểm dừng này, mà dành những lời lê thê trong một bài viết vốn sẽ rất lê thê chỉ cho Popa.

106 108 110 113 111

112

Vẽ thanaka

114

Núi Popa nằm ở vị trí trung tâm của Burma, trong khu vực công viên quốc gia, cạnh dãy Pegu cách khu khảo cổ Bagan khoảng hơn 1 giờ đi xe. Ngọn núi này nổi tiếng với tu viện Taung Kalat  nằm trên đỉnh của một ngọn núi lửa cao 737m đã ngừng hoạt động và những truyền thuyết huyền năng gắn liền với nền văn minh Burma lâu đời. Để lên được đây, người ta phải leo lên 777 bậc thang và vượt qua thập trận mai phục của cả một… tộc khỉ. Dưới chân ngọn núi là một khu vực họp chợ đông đúc. Người ta bán những thứ cống phẩm để người dân lên núi hành lễ, nhiều hàng trái cây và đặc sản địa phương cho khách du lịch. Hôm đấy, đoàn nó có một tourguide người địa phương tên là Minh Thu. Thật ra, anh ta đã đi theo nhóm từ ngày hôm qua, nhưng vì anh ta ngồi bên chiếc xe ngựa khác nên nó ít khi nói chuyện, mà dành thời gian cho chuyện hát hò nhiều hơn. Đó là một người thú vị. (Hình ảnh về Popa được lấy từ Internet)

Popa 01

Trước khi bắt đầu lộ trình leo núi, nó cùng một đứa bạn và Minh Thu đứng chờ đoàn ở quầy gửi giầy dép. Cạnh đó có một bức tượng rất to của một người đàn ông, không phải Phật, trong trang phục của giới thượng lưu thời đó. Minh Thu nói, đây là vị thánh địa phương, trước đây ông ta là một phú gia nổi tiếng khắp vùng. Người dân ở đây tin rằng, vị thánh này đại diện cho sự may mắn và thành công trong sự nghiệp. Thế nên, ngày ngày họ vẫn thường đến đây để thờ cúng là cầu nguyện. Vừa nói, Minh Thu vừa đưa tay chỉ mấy chị phụ nữ đang chuẩn bị hành lễ. Tôi không tin vào việc cầu nguyện như thế sẽ đem lại sự may mắn, và việc thờ phụ cầu khẩn thế kia không giúp sự nghiệp của họ khấm khá lên được. Sức mạnh là ở đây! Niềm tin là ở đây!” Những hình ảnh đó như thúc giục Minh Thu, vừa nói anh ta vừa đặt tay lên tim. “Bạn không thể thành công được khi chỉ nằm nhà và cầu nguyện. Tiền bạc phải do đôi tay của mình tạo ra chứ!”. “Thế nhỡ đâu trúng số thì sao? Hay bảo hiểm thất nghiệp?” – nó hỏi, mặc dù nó hiểu những ví dụ của mình vừa đưa ra là phù phiếm. “Bạn có trúng số cả đời được không. Hãy nhìn đất nước Myanmar xem, bạn nghĩ sẽ có một chính sách bảo hiểm thất nghiệp tốt nhất thế giới sao! Tôi không nghĩ trúng số và bảo hiểm thất nghiệp có thể trở thành sự nghiệp của bất kì ai. Nhất là với cuộc sống nghèo khổ như ở đây, chúng ta cần dùng cái đầu và cái tay của mình nhiều hơn.”

Popa 06

Về mặt nào đó thì lập luận của Minh Thu rất đúng, nhưng thiển cận. Việc những người phụ nữ kia đến đây hành lễ với vị thánh của họ không có nghĩa là 364 ngày còn lại họ lười nhát. Với những ai đã từng hiểu cái trần ai trong con đường kinh doanh hay xây dựng sự nghiệp, thì niềm tin khi có một thế lực thần thánh, bất kể vị thần thánh nào, hướng dẫn và đỡ nâng ở phía sau sẽ giảm bớt gánh nặng cho họ biết là bao – cho dù đó chỉ là một thế lực tưởng tượng do chính họ xây dựng nên. Vấn đề là làm sao để biết đâu là ranh giới của đức tin và sự mộ đạo mù quán. Các Ngài không xua tay phá bỏ những chướng ngại đang níu giữ chân chúng ta, nhưng các Ngài cho ta biết, dù có chuyện gì thì ngày mai vẫn là sự sống và chỉ có chính ta mới là người tự chọn cho mình cách phản ứng với cuộc đời. Thế thì, Minh Thu ơi, có thể đã có điều gì đó xảy ra khiến anh phải chối bỏ thánh thần, nhưng xét cho cùng thì các đạo giáo, chỉ có một thủ thuật duy nhất chính là hướng lòng người vào một con đường đúng với họ, để họ không đứng lại, hay tuột lùi, mà tiến lên, theo một chuẩn mực đạo đức nhất định.

Popa 13

Khỉ, khỉ, và khỉ. Phân khỉ, phân khỉ, và phân khỉ. Nếu ai hỏi nó Popa là gì. Đó là cảm giác phải bao bọc tất cả các tư trang để khỏi bị bọn khỉ cướp, hay dán mắt vào từng bậc thang để khỏi dẫm lên phân chúng, cả cái việc lúc nào cũng phải giữ cái khăn ngang mũi để không bị cái mùi khó chịu từ phân và nước tiểu xộc vào. Minh Thu nhìn bọn nó khổ sở chiến đấu với từng bước đi mà phì cười. Anh ta phải tìm những câu chuyện khác để làm chúng phân tâm. Nhưng có lẽ, những nỗ lực của anh ta không được ghi nhận cho lắm.

Popa 15 Popa 03 Popa 02

Theo Minh Thu, Popa tượng trưng cho tình yêu và sự lãng mạn. Ngày xưa, có một cô gái xinh đẹp, sống ẩn mình ở đây. Đến một ngày, có một vị thương gia tình cờ ghé qua ngọn núi và bị mê mẫn bởi vẻ đẹp tuyệt trần của nàng. Thế là ông ta chẳng ngại đường xa, cứ lui tới mãi để cầu hôn cô gái. Sau nhiều lần từ chối, cô gái buồn bả cầu xin thần linh, hãy cho cô bộ mặt xấu xí để đuổi người đàn ông kia đi. Thần linh chấp nhận lời thỉnh cầu, và thế là từ đó, cô gái mang trên mặt mình những chiếc mặt nạ ghê rợn, đến nỗi người đàn ông kia khiếp sợ mà bỏ đi. Ở Popa có một loại hoa nhài rất đặc biệt, chỉ có thể tìm thấy ở đây. Loài hoa nhài màu vàng với hương thơm ngọt ngào đã chiếm được tình yêu của người đẹp. Một ngày nọ, có một vị tướng theo lệnh vua đến núi Popa để mang loài hoa kì lạ này về. Thế là cô gái mặt quỉ và vị tướng trẻ tình cờ gặp nhau, cùng say đắm loài hoa này, tình yêu cũng theo đó mà thành. Cô gái hiện nguyên hình với gương mặt xinh đẹp. Rồi họ lấy nhau, có với nhau 2 người con. Nhưng tiếc thay, cả vị tướng và 2 người con đều chết nơi chiến trường. Thế là nàng lại tiếp tục ẩn mình trên ngọn núi, chết tại đây. Từ đó về sau, câu chuyện của họ được kể đến ngàn đời.

Popa 09

Popa Madaw

Thật ra đó là cách mà Minh Thu đã đơn giản hóa câu chuyện của thánh thần, để nó trở nên gần gủi hơn với những đứa trẻ tò mò. Popa theo ngôn ngữ Pali nghĩa là hoa, chính vì sự trù phú và đa dạng của các loại hoa mọc trên ngọn núi này. Cô gái xinh đẹp kể trên chính là Popa Madaw – Royal Mother of Popa. Theo truyền thuyết, bà là một yêu tinh tên thật là Me Wunna, nhờ ăn những loài hoa trên núi mà sống. Cũng có thể bà chỉ là một phụ nữ bình thường, nhưng vì mang trên mình những bộ mặt của quỷ để xua đuổi người lái buôn như lời Minh Thu kể mà bị người dân khiếp sợ, gọi là quỷ dữ. Lúc bấy giờ, có một vị tướng quân của triều đại Anawranta (1044 – 1077) tên là Byatta, người được phái đi thu hoạch hoa ở Popa 10 lần mỗi ngày. Họ đem long yêu nhau say đắm. Thế nhưng, nhà vua biết chuyện và không đồng ý với mối quan hệ này. Vì tình yêu quá lớn với Me Wunna, Byatta đã không chấp hành lệnh của vua và bị xử phạt sau đó. Cùng với lệnh tử, 2 người con của họ cũng bị mang đi. Me Wunna vì tan vỡ trái tim mà chết. Cùng với Byatta, cô trở thành thánh (nat – spirit) ngự trên núi Popa. 2 người con được biết đến như anh em Shwe Hpyin (Inferior Gold) là Shwe Hpyin Naungdaw và Shwe Hpyin Nyidaw sau này cũng trở thành những vị tướng tài, phục vụ cho nhà vua. Nhưng họ cũng không tránh khỏi lệnh tử trong khi xây dựng một ngôi chùa ở Taungbyone, gần Mandalay. Linh hồn họ cũng trở thành thánh các nat và được thờ cúng tại Taungbyone. Me Wunna sau này cũng được vinh danh là thánh mẫu của Popa vì đã sinh thành nên anh em Shwe Hpyin, 2 trong số 37 vị thần linh trong lịch sử tôn giáo của Burma.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

37 nats

Popa 05

Có những tình tiết mâu thuẫn giữa 2 câu chuyện được kể. Thế nhưng, khi bạn đang đứng trước một lớp học cuộc đời với những đứa trẻ đang nhốn nháo vì đủ thứ điều đang diễn ra trước mắt, thì chỉ những đứa chịu lắng nghe mới tò mò về chúng và tìm ra những mâu thuẫn, những đứa còn lại còn chẳng mảy may để ý bạn đang nói gì. Chắc chắn đây không phải là tour đầu tiên của Minh Thu và anh ta đã hiểu điều đó. Anh ta hiểu rằng, những đứa trẻ này, chúng thích nhìn hơn là nghe, thích thể hiện hơn là cảm nhận, và ai thèm quan tâm đến những điều anh vừa nói, ai thèm để ý đến cái chân tật nguyện nhưng vẫn phải hoàn thành chặn đường lên núi như bao người khác. Mỗi người ai cũng có một cuộc đời, và anh ta phải sống cuộc đời của anh ta. Thế thôi.

Stitched Panorama

777 bậc thang, nghe có vẻ như một thách thức nhưng thật ra cũng không mấy khó khăn cho lắm, trừ bọn khỉ. Ngọn núi nằm trong khu vực công viên quốc gia, bênh cạnh dãy Pegu với 3 đỉnh. Từ độ cao 1.518m từ trên đỉnh, vạn vật xung quanh trở nên thật nhỏ bé và xa vời. Bagan lúc này cũng chỉ là một bãi đất xanh, không thể nhận diện. Minh Thu nói, từ đỉnh Popa ta có thể mình thấy cả 3 đỉnh của dãy Pegu. Đó là ngọn thứ nhất, ngọn thứ hai và… anh ta tìm mãi cũng không ra ngọn thứ ba để trả lời cho câu hỏi được lập lại ít nhất 5 lần của nó “Ngọn thứ ba đâu?” Có lẽ, anh ta đang ước, giá như đừng nói về chuyện ba ngọn núi thì hơn. Sau này, khi xem bản đồ vệ tinh của Popa thì nó hiểu anh ta đã cố gắng. Đôi khi người ta cũng cần sự khoan dung, dù đó là sự khoan dung đến muộn.

Popa 10

1 – Popa village
2 – Popa mountain village
3 – Popa taung kalat (volcanic cone with pagodas and spirint houses)
4 – Mt. Popa main peak or summit with radio/tv tower and a pagoda
5 – Kyat Mauk Taung dam lake
6 – Peak 2 with small Chedi
7 – Peak 3 with small Chedi (Hman Pya Taung)

Đất đai trù phú là thế, nhưng cuộc sống của người dân trong khu vực vẫn phụ thuộc vào du lịch là chính. Minh Thu đưa ra một con số đáng nghi ngờ: 80% – 90%. Phần số ít còn lại, họ làm nông, chủ yếu là các loại ngũ cốc như đậu nành, đậu phụng… sống tập trung ở New Bagan và các khu dân cư khác.

Mount Popa

Mount Popa nhìn từ dãy Pegu

Ngày hôm đó, nó không thu hoạch gì nhiều ngoài một câu chuyện được kể hời hợt. Nhưng cũng phải thôi, đối với những kẻ hời hợt thì chẳng có gì có thể trở nên hào nhoáng. Chỉ đến khi nhìn lại những gì mình đã đi qua, thì họ mới chợt nghĩ rằng “giá như…”

Advertisements

One thought on “Burma – Phần V – Mount Popa – Tu viện núi lửa

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s